Sözlük
Yenilenebilir enerji üretim tahmininde ve elektrik piyasasında kullanılan terimlerin sade tanımları.
Güncellendi:
- P10, P50, P90
- Olasılıklı tahminin yüzdelikleri. Üretimin P10'un altında kalma olasılığı %10, P50'nin, yani medyanın altında kalma olasılığı %50, P90'ın altında kalma olasılığı %90'dır. Ayrıntılar
- Topluluk (ensemble) tahmini
- Başlangıç koşulları hafifçe değiştirilerek yapılan hava modeli koşularının bütünü. Her üye geleceğin eşit olasılıklı bir halidir; üyeler arasındaki fark tahminin ne kadar kesin olduğunu gösterir.
- Sayısal hava tahmini
- Atmosferin denklemlerini küresel ya da bölgesel bir ızgarada çözerek yapılan hava tahmini. Yapay zekâ tabanlı modeller aynı işi on yılların hava verisinden öğrenir.
- Cephe
- İki hava kütlesi arasındaki sınır. Bir cephe geçerken rüzgârın hızı ve yönü, sıcaklık ve bulut bir iki saat içinde değişebilir.
- Rampa
- Üretimde kısa sürede yaşanan büyük değişim; çoğunlukla geçen bir cepheden kaynaklanır. Rüzgâr tahminindeki hatanın büyük kısmı rampalardan gelir. Ayrıntılar
- Göbek yüksekliği
- Türbin rotor merkezinin yüksekliği. Modellerin 100 metre gibi sabit yüksekliklerdeki rüzgârı buna göre düzeltilir.
- Güç eğrisi
- Göbek yüksekliğindeki rüzgâr hızını türbinin elektrik üretimine çeviren, devreye girme hızından kesme hızına kadar uzanan üretici eğrisi.
- Kapasite faktörü
- Bir dönemdeki gerçekleşen üretimin, santralin aynı dönemde tam kurulu güçle üreteceği miktara oranı.
- Evirici kırpması
- Paneller eviricilerin AC'ye çevirebileceğinden fazla DC güç verebildiğinde, güneş santralinin üretimine konan tavan. Ayrıntılar
- Gün öncesi program
- Santralin ertesi günün her saati ya da 15 dakikalık dönemi için taahhüt ettiği üretim. Bundan sapma dengesizlik olarak uzlaştırılır. Ayrıntılar
- Dengesizlik
- Sayaçtaki üretim ile taahhüt edilen program arasındaki fark; dengesizlik fiyatlarından uzlaştırılır.
- Gazete satıcısı (newsvendor) kuralı
- Maliyetler doğrusal arttığında en iyi taahhüdün, fazla kalmanın maliyetinin fazla ve eksik kalma maliyetlerinin toplamına bölümüne eşit yüzdelik olduğu sonucu. Ayrıntılar
- nMAE
- Normalize ortalama mutlak hata: saatlik mutlak hataların ortalamasının kurulu güce bölümü. Ayrıntılar
- nRMSE
- Normalize kök ortalama kare hata. nMAE gibidir ama büyük hatalar daha ağır basar.
- Sapma (bias)
- Tahmin eksi gerçekleşen üretimin ortalaması. Pozitif sapma tahminin ortalamada yüksek kaldığını gösterir.
- Kalıcılık tahmini
- Üretimin daha önceki bir dönemi, örneğin iki gün önceki aynı saati tekrarlayacağını varsayan basit kıyas tahmini.
- KGÜP
- Kesinleşmiş gün öncesi üretim/tüketim programı: Türkiye'de lisanslı santrallerin ertesi gün için TEİAŞ'a uzlaştırma dönemi bazında bildirdiği üretim programı. Ayrıntılar
- KÜPST
- Kesinleşmiş programdan, EPDK'nın belirlediği tolerans bandını aşan sapmalara uygulanan ceza. Ayrıntılar
- EAK
- Emre amade kapasite: Türkiye'de bir santralin ertesi günün her uzlaştırma dönemi için bildirdiği kullanılabilir kapasite.
- PTF ve SMF
- Gün öncesi piyasasının piyasa takas fiyatı (PTF) ve sistem marjinal fiyatı (SMF). Dengesizlik fiyatları ikisinden türetilir.
- GÖP
- Gün öncesi piyasası. Teklifler teslimattan önceki gün saat 12:30'da kapanır.
- EPİAŞ
- Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. Gün öncesi ve gün içi piyasalarını işletir, dengesizliği uzlaştırır ve şeffaflık verisini yayımlar.
- TEİAŞ
- Türkiye'nin iletim sistemi işletmecisi. KGÜP bildirimlerini TPYS sistemi üzerinden alır.
- YEKDEM
- Yenilenebilir enerji kaynakları destekleme mekanizması. YEKDEM'deki santraller de dengesizlik ve KÜPST maliyetlerini kendisi öder.