Gün öncesi program ve dengesizlik maliyeti
Yenilenebilir santraller ertesi gün için saatlik ya da 15 dakikalık dönemlerden oluşan bir üretim programı taahhüt eder; her megavatsaatlik sapma dengesizlik fiyatlarından uzlaştırılır. Frontwatt her saat için, tahminin bütün aralığını ve piyasanızın fiyat ve ceza kurallarını kullanarak beklenen maliyeti en düşük programı seçer.
Güncellendi:
Gün öncesi program nedir
Serbest elektrik piyasalarının çoğunda santral ya da dengesinden sorumlu taraf, ertesi gün için saatlik ya da 15 dakikalık dönemlerden oluşan bir üretim programı bildirir. Adı ve biçimi ülkeden ülkeye değişir: Türkiye’de KGÜP, başka ülkelerde iletim sistemi işletmecisine gönderilen bir program ya da bildirimdir. Teslimattan sonra sayaçtaki üretim programla karşılaştırılır; aradaki fark dengesizliktir.
En iyi program neden çoğunlukla medyan değildir
Dengesizlik fiyatları simetrik değildir. Programın altında kalmak ile üstünde üretmek farklı fiyatlanır; hangisinin daha pahalı olduğu piyasaya ve sistemin o saatteki yönüne bağlıdır.
Eksik kalmanın megavatsaat başına maliyeti fazla üretmenin iki katıysa, beklenen maliyet eksik kalma olasılığının 3’te 1 olduğu noktada, yani P50 yerine P33 civarında en düşüktür. Maliyetler doğrusal arttığında genel kural şudur:
en iyi yüzdelik = fazla kalmanın maliyeti ÷ (fazla kalmanın maliyeti + eksik kalmanın maliyeti)
Bu, yöneylem araştırmasındaki klasik “gazete satıcısı” (newsvendor) sonucudur. Olasılıklı tahminin tek bir sayıdan daha değerli olmasının nedeni de budur: aralığı bilmeden doğru yüzdeliği seçemezsiniz.
Ceza bantları kuralı büker
Bazı piyasalar tolerans bandını aşan sapmaya ayrıca ceza uygular; Türkiye’deki KÜPST gibi. Bu durumda maliyet artık doğrusal değildir ve Frontwatt formüle güvenmez. Her aday programı bütün tahmin senaryolarına karşı değerlendirir ve dengesizlik ile cezanın beklenen toplamı en düşük olanı seçer.
Fiyatlar da belirsiz
Program bildirilirken yarının dengesizlik fiyatları bilinmez. Frontwatt her saat için son piyasa verisinden beklenen fiyatı kullanır.
Bir örnek
Ana sayfamızdaki sentetik örnekten dört saat: soğuk cephe 120 MW’lık bir rüzgâr santraline ulaşıyor. O gün eksik kalmak daha pahalı hata olduğundan, cephenin zamanlaması belirsizken program medyanın altında durur:
| Saat | P10 | P50 | P90 | Program |
|---|---|---|---|---|
| 12:00 | 33 MW | 79 MW | 104 MW | 64 MW |
| 13:00 | 22 MW | 66 MW | 99 MW | 48 MW |
| 14:00 | 16 MW | 50 MW | 92 MW | 36 MW |
| 15:00 | 14 MW | 37 MW | 82 MW | 28 MW |
Neler alırsınız
- Her santral ve saat için program, arkasındaki tahmin aralığı ve beklenen maliyet.
- Elle düzenleme ve hiçbir şey sistemden çıkmadan önce bir onay adımı.
- Excel, CSV ve ENTSO-E XML olarak dışa aktarma.
- Teslimattan sonra santral ve gün bazında gerçekleşen dengesizlik maliyeti; programın size gerçekte neye mal olduğunu görürsünüz.